#471212 25.02.2010 10:53:45
Psychoterapia - czyli od czego zacząć drogę do samego siebie
Paweł M. Chatizow
Psychoterapia to potężne narzędzie w leczeniu zaburzeń natury psychicznej. Należy jednak pamiętać, że leczyć można wówczas, kiedy zdiagnozowane jest schorzenie. Dlatego zanim sami, na własną rękę, zaczniemy szukać odpowiedniego psychoterapeuty warto udać się do specjalistycznej poradni, w której lekarz psychiatra lub konsultujący psycholog wskażą odpowiedni w naszym przypadku rodzaj terapii. Poszukiwanie psychoterapeuty na własną rękę, to próba wywarzania otwartych drzwi, ponieważ zanim przebrniemy przez różnych specjalistów, niekoniecznie właściwych, możemy w najgorszym przypadku w ogóle zniechęcić się do psychoterapii. Należy zacząć od rozgraniczenia pojęć psychoterapia, a ogólniejszych � pomoc psychologiczna czy psycholospołeczna. Psychoterapię w przypadkach chorób psychicznych podejmuje się po ich zdiagnozowaniu (ICD-10, DSM-IV), kiedy lekarz psychiatra taką terapię zaleci. Kontakt z lekarzem istotny jest wówczas o tyle, że tylko on może stwierdzić czy na danym etapie leczenia pacjent będzie w stanie efektywnie pracować z psychoterapeutą. Często zanim podejmie się tego typu krok najpierw wskazane jest leczenie farmakologiczne, a psychoterapię zostawia się na później, jako terapię uzupełniającą. Zdarza się także często � głównie w zaburzeniach nerwicowych, lękach, zaburzeniach osobowości, że psychoterapia jest leczeniem z wyboru, dobrze jednak aby dokonał go lekarz.
Jeśli natomiast czujemy, że potrzebujemy pomocy specjalisty-psychologa, ponieważ na jakimś etapie chcemy rozsupłać nasze życiowe supełki, możemy zwrócić się o pomoc psychologiczną, która nie musi od razu stanowić psychoterapii sensu stricto.
Pomocy takiej, zwanej również pomocą psychospołeczną, może udzielać wiele osób (oczywiście przede wszystkim psycholodzy, ale także pedagodzy, socjoterapeuci i niewyspecjalizowani w psychoterapii lekarze). Psychoterapii zaś mogą podejmować się wyłącznie specjaliści z odpowiednimi uprawnieniami. Wciąż jeszcze trwają procesy legislacyjne nad USTAWĄ z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów, a od zeszłego roku rozpoczęto prace nad ustawą o zawodach medycznych (w tym psychoterapeuty, zmieniającą obecne zapisy), która dokładniej będzie precyzować kto taką działalność może prowadzić. Obecnie NFZ refunduje psychoterapię w uzasadnionych przypadkach, prowadzoną wyłącznie przez specjalistów certyfikowanych przez Stowarzyszenia (np. Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne) oraz ośrodki akademickie zrzeszone w Polskiej Radzie Psychoterapii, reprezentującej wszystkie uznane nurty psychoterapii, powołanej w 2006 roku jako ciało doradcze dla Ministra Zdrowia przy tworzeniu ustawy o zawodach medycznych.
Dlaczego warto zasięgnąć porady lekarza przy wyborze psychoterapeuty?
Oczywiście w głównej mierze po to, aby trafić do fachowca, a nie osoby, której tylko wydaje się, że może taką terapię prowadzić. Nim bowiem wejdzie w życie ustawa o zawodach medycznych, często praktykują osoby bez uprawnień. Zanim jednak rozpoczniemy psychoterapię warto zorientować się w czym możemy wybierać. Należy jednak pamiętać, że według dostępnych badań żadna ze szkół psychoterapeutycznych nie jest bardziej efektywna niż pozostałe.
W Polsce można spotkać kilka głównych nurtów psychoterapeutycznych:
� odejście analityczne (psychoanaliza) i jego pochodna � terapia psychodynamiczna,
� podejście behawioralne i poznawczo-behawioralne,
� podejście humanistyczno-egzystencjalne (np. Gestalt),
� systemowe (terapia strukturalna rodzin).
Bez względu jednak jaki rodzaj terapii wybierzemy, jej cel powinien być ukierunkowany na rozwój naszych emocjonalnych kompetencji, zmianę negatywnych zachowań i postaw, zwiększenie samokontroli, podniesienie samooceny, poprawę zdolności komunikacji interpersonalnej i tworzenia związków, a także umiejętność radzenia sobie ze stresem oraz poprawę jakości życia i własnej motywacji do podejmowania pozytywnych działań.
Psychoanaliza, terapia analityczna i psychodynamiczna, czyli odkrywanie tego co ukryte
Za ojca terapii analitycznej uznaje się Zygmunta Freuda, który twierdził, że �terapia analityczna sięga do korzeni konfliktów, z których powstały objawy�, a następnie poprzez ich uświadomienie i interpretację dąży do ich usunięcia.
Psychoanaliza i terapie analityczne odwołują się do najgłębszych poziomów psychiki, gdzie zachodzą głębokie konflikty wewnętrzne pomiędzy id (podświadomość, nasze wewnętrzne dziecko, impulsywne, dążące do sprawiania sobie przyjemności), ego (ja � nasza świadomość) i superego (nasza �wyższa instancja�, sumienie, moralność, hamująca popędy id), powodujące uruchamianie mechanizmów obronnych.
W trakcie terapii, polegającej głównie na nieskrępowanym mówieniu przez pacjenta o swoich problemach na zasadzie wolnych skojarzeń, terapeuta analizuje je i interpretuje. Następnie uświadamiając pacjentowi ukryte znaczenia jego wypowiedzi pomaga mu zdać sobie sprawę na czym polegają jego wewnętrzne konflikty.
Celem psychoanalizy jest:
� uświadomienie sobie przez pacjenta nieświadomych emocji i myśli (uzyskanie lepszego wglądu we własną psychikę),
� ntegracja psychiki zmniejszająca lub eliminująca niekorzystne objawy,
� poprzez zrozumienie siebie zwiększenie akceptacji wewnętrznych konfliktów oraz tolerancji na frustrację.
Rozpoczynając terapię pacjenci zawierają kontrakt terapeutyczny obejmujący kilka sesji w tygodniu przez okres kilku lat. Terapia analityczna wskazana jest w zaburzeniach osobowości, nerwicach (zwłaszcza depresyjnych i lękowych). W przypadku terapii psychodynamicznej (opartej na tych samych podstawach, ale polegającej na wyborze strategii terapeutycznej zależnej od psychodynamicznej diagnozy) możliwy jest kontrakt krótkoterminowy.
Terapia behawioralna i behawioralno-poznawcza, czyli skutecznie rozwiązać problem
W przeciwieństwie do podejścia psychoanalitycznego terapia behawioralna skupia się na tu i teraz zamiast szukać przyczyn problemów w wydarzeniach z przeszłości. Opiera się na badaniach dotyczących procesów uczenia się, które wykorzystuje do modyfikacji wyuczonych, problemowych zachowań. Skupia się wyłącznie na zachowaniu człowieka jako reakcji na otoczenie. Pacjent zgłasza się z konkretnym problemem, który ma zostać rozwiązany. W trakcie terapii rozwijane są pożądane aktywności (asertywność, umiejętność radzenie sobie ze stresem, relaksacja), które mają zastąpić i zredukować zachowania destrukcyjne (agresja, lęki, nadmierne napięcia).
Terapia dzieli się na konkretne etapy:
� zdefiniowanie problemu,
� diagnoza z analizą funkcjonalną, czyli określenie czynników psychospołecznych utrwalających niepożądane zachowania,
� określenie celu terapii i wzmocnienie motywacji do dokonania pozytywnych zmian,
� terapia właściwa z zastosowaniem wybranych procedur terapeutycznych,
� utrwalanie efektów, czyli wzmacnianie pozytywnych zachowań.
Kontrakt terapeutyczny określa reguły współpracy pacjenta i terapeuty, cel do osiągnięcia oraz częstotliwość spotkań.
Psychoterapia behawioralna jest w zasadzie terapią krótkoterminową � może obejmować kilkanaście spotkań, ale jeśli problem jest złożony, a zaburzenie głębokie, może trwać do kilku lat. Wskazana jest w zaburzeniach rozwojowych (autyzm), fobiach (w tym fobii społecznej), PSD (zespole stresu pourazowego), zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych, problemach małżeńskich i seksualnych, somatyzacji problemów psychicznych a także zaburzeniach osobowości typu borderline.
W terapii behawioralno-poznawczej zasady postępowania i działania są podobne jak w terapii behawioralnej, ale większą wagę przywiązuje się tu do emocji oraz odpowiedzialności pacjenta za proces terapeutyczny, zwiększenia kompetencji w radzeniu sobie z problemami i ogólnej poprawy jakości życia. Grupy terapeutyczne (psychoterapia grupowa) często opierają się na zasadach terapii behawioralno-poznawczej.
Jest stosowana w depresjach, zaburzeniach lękowych (napadach paniki), natręctwach, zaburzeniach odżywiania (anoreksja, bulimia), nadużywaniu substancji psychoaktywnych, a także jako terapia uzupełniająca w farmakoterapii poważnych zaburzeń psychicznych, np. w chorobie afektywnej dwubiegunowej czy schizofrenii. Kontrakt terapeutyczny zawierany jest w zależności od potrzeb i problemów pacjenta.
Terapia humanistyczno-egzystencjalna ,czyli ja i moje doświadczenia
Nurt terapii humanistyczno-egzystencjalnej zakłada, że zaburzenia psychiczne wiążą się z niezaspokojeniem potrzeb, np. potrzeby bezpieczeństwa, miłości, akceptacji, czy szacunku. Korzenie problemów tkwią w dzieciństwie, w którym z różnych przyczyn nie zostały spełnione warunki do samorealizacji. Celem terapii jest odbudowanie przez pacjenta (w terapii humanistyczno-egzystencjalnej termin pacjent jest zastąpiony określeniem klient dla podkreślenia interakcji z terapeutą, a nie wyłącznie biernego poddawania się terapii) umiejętności identyfikowania własnych potrzeb, poczucia zaufania do własnej osoby, wyzwolenie chęci do podejmowania pozytywnych działań i zmian w swoim życiu.
Osiąga się to m. in. poprzez:
� stworzenie atmosfery zaufania i akceptacji podczas terapii,
� emocjonalnie pozytywny stosunek terapeuty do pacjenta/klienta (zrozumienie zamiast oceniania),
� klaryfikację treści i emocji prze
kazywanych przez pacjenta/klienta w celu lepszego zrozumienia przez niego własnych uczuć i motywacji,
� uwolnienie sił wewnętrznych i chęci do wprowadzenia równowagi emocjonalnej oraz przejęcia odpowiedzialności za swoje życie i zmiany, jakie w nim zachodzą (również pod wpływem terapii). Terapia ta przynosi pozytywne rezultaty u osób dotkniętych zaburzeniami emocjonalnymi, zagubionych, chcących uniezależnić się od innych, mających problemy interpersonalne, nie umiejących znaleźć swojego miejsca w życiu.
W terapii indywidualnej kontrakt terapeutyczny zawierany jest na okres zależny od potrzeb i problemów pacjenta/klienta. Może trwać od kilku miesięcy do kilku lat, a sesje odbywają się raz w tygodniu. Grupy terapeutyczne liczą ok. 10 osób, a spotkania odbywają się kilka razy w tygodniu.
Terapia systemowa, czyli jestem częścią większej całości
Terapia systemowa czy strukturalna rodzin zakłada, że pojawienie się problemów psychicznych u jednego członka rodziny może wynikać z rodzinnych relacji, jej dysfunkcjonalności, sprzężeń zwrotnych występujących w systemach społecznych, a także z wydarzeń traumatycznych poprzednich pokoleń, które są przekazywane kolejnym członkom rodziny. Obserwuje się tu serię komunikatów werbalnych i niewerbalnych przekazywanych pomiędzy bliskimi sobie osobami również w sposób nie intencjonalny (takim komunikatem mogą być także symptomy choroby). W czasie pracy terapeutycznej z rodziną zamieszkującą wspólnie terapeuta wyznacza spotkania z poszczególnymi jej członkami oraz grupami rodzinnymi i analizuje ich opisy doświadczeń.
Celem terapii jest:
� eliminacja negatywnych wzorców komunikowania się w rodzinie,
� wprowadzenie nowych reguł i sposobów porozumiewania się w bliskich relacjach,
� rozwiązanie konfliktów i nabycie umiejętności wzajemnego wspierania się oraz okazywania uczuć.
Terapia ta jest skuteczna w rozwiązywaniu problemów dzieci i młodzieży z problemami zachowania i emocjonalnymi, zaburzeniami psychosomatycznymi (w tym zaburzeniami odżywiania) oraz trudnościami adaptacyjnymi. Jest także podstawą terapii małżeńskich, rodzin w sytuacjach kryzysowych, a także bliskich osób chorujących psychicznie (np. wzajemne wsparcie w przypadku schizofrenii). Jest to terapia krótkoterminowa, której długość zależy od zgłaszanego problemu. Na ogół jest to od kilku do kilkunastu spotkań w dużych odstępach czasowych (2-4 tygodnie), w którym to okresie rodzina wypracowuje zmiany w swoich relacjach.
Inne możliwości terapeutyczne
Oprócz głównych nurtów psychoterapeutycznych istnieją także inne, mniej lub bardziej konwencjonalne sposoby pomocy psychoterapeutycznej, np. terapia zorientowana na proces, transakcyjna, prowokatywna, ericksonowska czy NLP (neurolingwistyczne programowanie).
Jednak, jak podkreśla dr Jerzy Mellibruda, należy wziąć pod uwagę, że wielu terapeutów sięga do dorobku całej współczesnej psychoterapii i na podstawie własnych doświadczeń wypracowuje sposoby pomocy pacjentom w zależności od ich problemów.
Ważne jest więc, aby przed rozpoczęciem drogi mającej pomóc nam w lepszym zrozumieniu samego siebie, uzyskać poradę specjalisty, który wskaże nam właściwy kierunek, a przede wszystkim poleci profesjonalnego terapeutę. Pomoże nam to uniknąć niepotrzebnego błądzenia, frustracji, a często również wyrzucania pieniędzy w błoto.
Paweł M. Chatizow
Psychoterapia to potężne narzędzie w leczeniu zaburzeń natury psychicznej. Należy jednak pamiętać, że leczyć można wówczas, kiedy zdiagnozowane jest schorzenie. Dlatego zanim sami, na własną rękę, zaczniemy szukać odpowiedniego psychoterapeuty warto udać się do specjalistycznej poradni, w której lekarz psychiatra lub konsultujący psycholog wskażą odpowiedni w naszym przypadku rodzaj terapii. Poszukiwanie psychoterapeuty na własną rękę, to próba wywarzania otwartych drzwi, ponieważ zanim przebrniemy przez różnych specjalistów, niekoniecznie właściwych, możemy w najgorszym przypadku w ogóle zniechęcić się do psychoterapii. Należy zacząć od rozgraniczenia pojęć psychoterapia, a ogólniejszych � pomoc psychologiczna czy psycholospołeczna. Psychoterapię w przypadkach chorób psychicznych podejmuje się po ich zdiagnozowaniu (ICD-10, DSM-IV), kiedy lekarz psychiatra taką terapię zaleci. Kontakt z lekarzem istotny jest wówczas o tyle, że tylko on może stwierdzić czy na danym etapie leczenia pacjent będzie w stanie efektywnie pracować z psychoterapeutą. Często zanim podejmie się tego typu krok najpierw wskazane jest leczenie farmakologiczne, a psychoterapię zostawia się na później, jako terapię uzupełniającą. Zdarza się także często � głównie w zaburzeniach nerwicowych, lękach, zaburzeniach osobowości, że psychoterapia jest leczeniem z wyboru, dobrze jednak aby dokonał go lekarz.
Jeśli natomiast czujemy, że potrzebujemy pomocy specjalisty-psychologa, ponieważ na jakimś etapie chcemy rozsupłać nasze życiowe supełki, możemy zwrócić się o pomoc psychologiczną, która nie musi od razu stanowić psychoterapii sensu stricto.
Pomocy takiej, zwanej również pomocą psychospołeczną, może udzielać wiele osób (oczywiście przede wszystkim psycholodzy, ale także pedagodzy, socjoterapeuci i niewyspecjalizowani w psychoterapii lekarze). Psychoterapii zaś mogą podejmować się wyłącznie specjaliści z odpowiednimi uprawnieniami. Wciąż jeszcze trwają procesy legislacyjne nad USTAWĄ z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów, a od zeszłego roku rozpoczęto prace nad ustawą o zawodach medycznych (w tym psychoterapeuty, zmieniającą obecne zapisy), która dokładniej będzie precyzować kto taką działalność może prowadzić. Obecnie NFZ refunduje psychoterapię w uzasadnionych przypadkach, prowadzoną wyłącznie przez specjalistów certyfikowanych przez Stowarzyszenia (np. Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne) oraz ośrodki akademickie zrzeszone w Polskiej Radzie Psychoterapii, reprezentującej wszystkie uznane nurty psychoterapii, powołanej w 2006 roku jako ciało doradcze dla Ministra Zdrowia przy tworzeniu ustawy o zawodach medycznych.
Dlaczego warto zasięgnąć porady lekarza przy wyborze psychoterapeuty?
Oczywiście w głównej mierze po to, aby trafić do fachowca, a nie osoby, której tylko wydaje się, że może taką terapię prowadzić. Nim bowiem wejdzie w życie ustawa o zawodach medycznych, często praktykują osoby bez uprawnień. Zanim jednak rozpoczniemy psychoterapię warto zorientować się w czym możemy wybierać. Należy jednak pamiętać, że według dostępnych badań żadna ze szkół psychoterapeutycznych nie jest bardziej efektywna niż pozostałe.
W Polsce można spotkać kilka głównych nurtów psychoterapeutycznych:
� odejście analityczne (psychoanaliza) i jego pochodna � terapia psychodynamiczna,
� podejście behawioralne i poznawczo-behawioralne,
� podejście humanistyczno-egzystencjalne (np. Gestalt),
� systemowe (terapia strukturalna rodzin).
Bez względu jednak jaki rodzaj terapii wybierzemy, jej cel powinien być ukierunkowany na rozwój naszych emocjonalnych kompetencji, zmianę negatywnych zachowań i postaw, zwiększenie samokontroli, podniesienie samooceny, poprawę zdolności komunikacji interpersonalnej i tworzenia związków, a także umiejętność radzenia sobie ze stresem oraz poprawę jakości życia i własnej motywacji do podejmowania pozytywnych działań.
Psychoanaliza, terapia analityczna i psychodynamiczna, czyli odkrywanie tego co ukryte
Za ojca terapii analitycznej uznaje się Zygmunta Freuda, który twierdził, że �terapia analityczna sięga do korzeni konfliktów, z których powstały objawy�, a następnie poprzez ich uświadomienie i interpretację dąży do ich usunięcia.
Psychoanaliza i terapie analityczne odwołują się do najgłębszych poziomów psychiki, gdzie zachodzą głębokie konflikty wewnętrzne pomiędzy id (podświadomość, nasze wewnętrzne dziecko, impulsywne, dążące do sprawiania sobie przyjemności), ego (ja � nasza świadomość) i superego (nasza �wyższa instancja�, sumienie, moralność, hamująca popędy id), powodujące uruchamianie mechanizmów obronnych.
W trakcie terapii, polegającej głównie na nieskrępowanym mówieniu przez pacjenta o swoich problemach na zasadzie wolnych skojarzeń, terapeuta analizuje je i interpretuje. Następnie uświadamiając pacjentowi ukryte znaczenia jego wypowiedzi pomaga mu zdać sobie sprawę na czym polegają jego wewnętrzne konflikty.
Celem psychoanalizy jest:
� uświadomienie sobie przez pacjenta nieświadomych emocji i myśli (uzyskanie lepszego wglądu we własną psychikę),
� ntegracja psychiki zmniejszająca lub eliminująca niekorzystne objawy,
� poprzez zrozumienie siebie zwiększenie akceptacji wewnętrznych konfliktów oraz tolerancji na frustrację.
Rozpoczynając terapię pacjenci zawierają kontrakt terapeutyczny obejmujący kilka sesji w tygodniu przez okres kilku lat. Terapia analityczna wskazana jest w zaburzeniach osobowości, nerwicach (zwłaszcza depresyjnych i lękowych). W przypadku terapii psychodynamicznej (opartej na tych samych podstawach, ale polegającej na wyborze strategii terapeutycznej zależnej od psychodynamicznej diagnozy) możliwy jest kontrakt krótkoterminowy.
Terapia behawioralna i behawioralno-poznawcza, czyli skutecznie rozwiązać problem
W przeciwieństwie do podejścia psychoanalitycznego terapia behawioralna skupia się na tu i teraz zamiast szukać przyczyn problemów w wydarzeniach z przeszłości. Opiera się na badaniach dotyczących procesów uczenia się, które wykorzystuje do modyfikacji wyuczonych, problemowych zachowań. Skupia się wyłącznie na zachowaniu człowieka jako reakcji na otoczenie. Pacjent zgłasza się z konkretnym problemem, który ma zostać rozwiązany. W trakcie terapii rozwijane są pożądane aktywności (asertywność, umiejętność radzenie sobie ze stresem, relaksacja), które mają zastąpić i zredukować zachowania destrukcyjne (agresja, lęki, nadmierne napięcia).
Terapia dzieli się na konkretne etapy:
� zdefiniowanie problemu,
� diagnoza z analizą funkcjonalną, czyli określenie czynników psychospołecznych utrwalających niepożądane zachowania,
� określenie celu terapii i wzmocnienie motywacji do dokonania pozytywnych zmian,
� terapia właściwa z zastosowaniem wybranych procedur terapeutycznych,
� utrwalanie efektów, czyli wzmacnianie pozytywnych zachowań.
Kontrakt terapeutyczny określa reguły współpracy pacjenta i terapeuty, cel do osiągnięcia oraz częstotliwość spotkań.
Psychoterapia behawioralna jest w zasadzie terapią krótkoterminową � może obejmować kilkanaście spotkań, ale jeśli problem jest złożony, a zaburzenie głębokie, może trwać do kilku lat. Wskazana jest w zaburzeniach rozwojowych (autyzm), fobiach (w tym fobii społecznej), PSD (zespole stresu pourazowego), zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych, problemach małżeńskich i seksualnych, somatyzacji problemów psychicznych a także zaburzeniach osobowości typu borderline.
W terapii behawioralno-poznawczej zasady postępowania i działania są podobne jak w terapii behawioralnej, ale większą wagę przywiązuje się tu do emocji oraz odpowiedzialności pacjenta za proces terapeutyczny, zwiększenia kompetencji w radzeniu sobie z problemami i ogólnej poprawy jakości życia. Grupy terapeutyczne (psychoterapia grupowa) często opierają się na zasadach terapii behawioralno-poznawczej.
Jest stosowana w depresjach, zaburzeniach lękowych (napadach paniki), natręctwach, zaburzeniach odżywiania (anoreksja, bulimia), nadużywaniu substancji psychoaktywnych, a także jako terapia uzupełniająca w farmakoterapii poważnych zaburzeń psychicznych, np. w chorobie afektywnej dwubiegunowej czy schizofrenii. Kontrakt terapeutyczny zawierany jest w zależności od potrzeb i problemów pacjenta.
Terapia humanistyczno-egzystencjalna ,czyli ja i moje doświadczenia
Nurt terapii humanistyczno-egzystencjalnej zakłada, że zaburzenia psychiczne wiążą się z niezaspokojeniem potrzeb, np. potrzeby bezpieczeństwa, miłości, akceptacji, czy szacunku. Korzenie problemów tkwią w dzieciństwie, w którym z różnych przyczyn nie zostały spełnione warunki do samorealizacji. Celem terapii jest odbudowanie przez pacjenta (w terapii humanistyczno-egzystencjalnej termin pacjent jest zastąpiony określeniem klient dla podkreślenia interakcji z terapeutą, a nie wyłącznie biernego poddawania się terapii) umiejętności identyfikowania własnych potrzeb, poczucia zaufania do własnej osoby, wyzwolenie chęci do podejmowania pozytywnych działań i zmian w swoim życiu.
Osiąga się to m. in. poprzez:
� stworzenie atmosfery zaufania i akceptacji podczas terapii,
� emocjonalnie pozytywny stosunek terapeuty do pacjenta/klienta (zrozumienie zamiast oceniania),
� klaryfikację treści i emocji prze
kazywanych przez pacjenta/klienta w celu lepszego zrozumienia przez niego własnych uczuć i motywacji,
� uwolnienie sił wewnętrznych i chęci do wprowadzenia równowagi emocjonalnej oraz przejęcia odpowiedzialności za swoje życie i zmiany, jakie w nim zachodzą (również pod wpływem terapii). Terapia ta przynosi pozytywne rezultaty u osób dotkniętych zaburzeniami emocjonalnymi, zagubionych, chcących uniezależnić się od innych, mających problemy interpersonalne, nie umiejących znaleźć swojego miejsca w życiu.
W terapii indywidualnej kontrakt terapeutyczny zawierany jest na okres zależny od potrzeb i problemów pacjenta/klienta. Może trwać od kilku miesięcy do kilku lat, a sesje odbywają się raz w tygodniu. Grupy terapeutyczne liczą ok. 10 osób, a spotkania odbywają się kilka razy w tygodniu.
Terapia systemowa, czyli jestem częścią większej całości
Terapia systemowa czy strukturalna rodzin zakłada, że pojawienie się problemów psychicznych u jednego członka rodziny może wynikać z rodzinnych relacji, jej dysfunkcjonalności, sprzężeń zwrotnych występujących w systemach społecznych, a także z wydarzeń traumatycznych poprzednich pokoleń, które są przekazywane kolejnym członkom rodziny. Obserwuje się tu serię komunikatów werbalnych i niewerbalnych przekazywanych pomiędzy bliskimi sobie osobami również w sposób nie intencjonalny (takim komunikatem mogą być także symptomy choroby). W czasie pracy terapeutycznej z rodziną zamieszkującą wspólnie terapeuta wyznacza spotkania z poszczególnymi jej członkami oraz grupami rodzinnymi i analizuje ich opisy doświadczeń.
Celem terapii jest:
� eliminacja negatywnych wzorców komunikowania się w rodzinie,
� wprowadzenie nowych reguł i sposobów porozumiewania się w bliskich relacjach,
� rozwiązanie konfliktów i nabycie umiejętności wzajemnego wspierania się oraz okazywania uczuć.
Terapia ta jest skuteczna w rozwiązywaniu problemów dzieci i młodzieży z problemami zachowania i emocjonalnymi, zaburzeniami psychosomatycznymi (w tym zaburzeniami odżywiania) oraz trudnościami adaptacyjnymi. Jest także podstawą terapii małżeńskich, rodzin w sytuacjach kryzysowych, a także bliskich osób chorujących psychicznie (np. wzajemne wsparcie w przypadku schizofrenii). Jest to terapia krótkoterminowa, której długość zależy od zgłaszanego problemu. Na ogół jest to od kilku do kilkunastu spotkań w dużych odstępach czasowych (2-4 tygodnie), w którym to okresie rodzina wypracowuje zmiany w swoich relacjach.
Inne możliwości terapeutyczne
Oprócz głównych nurtów psychoterapeutycznych istnieją także inne, mniej lub bardziej konwencjonalne sposoby pomocy psychoterapeutycznej, np. terapia zorientowana na proces, transakcyjna, prowokatywna, ericksonowska czy NLP (neurolingwistyczne programowanie).
Jednak, jak podkreśla dr Jerzy Mellibruda, należy wziąć pod uwagę, że wielu terapeutów sięga do dorobku całej współczesnej psychoterapii i na podstawie własnych doświadczeń wypracowuje sposoby pomocy pacjentom w zależności od ich problemów.
Ważne jest więc, aby przed rozpoczęciem drogi mającej pomóc nam w lepszym zrozumieniu samego siebie, uzyskać poradę specjalisty, który wskaże nam właściwy kierunek, a przede wszystkim poleci profesjonalnego terapeutę. Pomoże nam to uniknąć niepotrzebnego błądzenia, frustracji, a często również wyrzucania pieniędzy w błoto.